Dr. Metin TULGA
0 535 641 76 26
SPORUN BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNDEKİ ROLÜ

SPORUN BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNDEKİ ROLÜ

Çeşitli araştırmacılar ılımlı yapılan bir sporun Immun savunma üzerinde olumlu etkilerini belirtirken.Sporun abartılmasının fayda yerine zarar doğurabileceğini bilimsel verilerle ispat etmişlerdir.Ben hastalarıma yıllardır sağlık için spor yapmalarını öneriyor ,özellikle ruhsal bedensel nedenli sorunları çözebileceğini anlatmaya çalışıyorum.Sporu özellikle ılımlı sporu önermekteyim.Ilımlı spor nedir hangi spor sağlığa fayda sağlar?Bunun en kolay yolu 45 dak ile bir saat arasında yürüme(Nabız mutlaka l30/dak altında kalacak) sabahları yapılabilecek kültürfizik,germe hareketleri veya yogo Meditasyon gibi öğretmen yönetiminde yapılabilen sporlardır.Karete,tekvando judo gibi japon sporlarının  hazırlık çalışması olarak uygulanan kültürfizik hareketleri  çok faydalı olabilir

Spora bağlı immun cevap antronörler,ve kulüp hekimlerinin antreman ve yarışma süresinde sporcuların sağlıklı durumda bulundurulma isteği ve toplumun giderek sağlıklı yaşama ilgisinden dolayı olmuştur.Düzenli orta derecede yüklenmelerin kalp hastalıkları,şişmanlık şeker hastalığı,yüksek tansiyon, ve kemik erimesi gibi hastalıkların önlenmesinde kazandığı değer stresse direncin artmasında önemli rol oynadığı ispatlanmıştır.Son çalışmalar kanser üzerine yoğunlaşmıştır..Temiz hava ,dengeli beslenme, ve sporun kanseri önlediği ve kanserle savaşan katil hücreleri artırdığı kabul edilmektedir.Son yıllarda egzersiz astım,AİDS ve kanser gibi hastalıklarda reçete edilmektedir,Sporla üst solunum yolları hastalıklarının sıklıkla görülmesini engellediği,kadınlarda menopozun neden olduğu ateş basması,kemik erimesi ve kalp-damar hastalıklarını önlediği ispat edilmiştir.

Kolon kanserleri,meme,akciğer,tiroıd kanserlerinde ekzersiz olumlu sonuç vermektedir.

Bununla beraber son yıllarda aşırı sportıf yüklenmeler ve yarışma stresslerinin aksi yönde yani bağışıklığı azaltan etki gösterdiği hakkında yayınlar sıklaşmaktadır. Bazı ünlü ımmünologlar bu konuda kitaplar yazmakta ve olimpiyatlarda üst düzey atletlerde immunite azalmasına bağlı hastalıklara yakalanmaları dikkatleri bu konuya yöneltmektedir.

SAVUNMA MEKANİZMASI –IMMUN SİSTEM bedene giren maddelerin YABANCI olarak tanınması ve zararsız hale getirilmesini sağlar. Hastalık amili veya toksin önce ÖZEL olmayan(non-Spesifik)savunma barajını aşmak zorundadır Deri ve mukoza hastalık yapabilme özelliği olmıyan mikropların organizmaya girişlerini tamamen  hastalik yapabilenleri ise kismen engeller.Deri yüzeyi  hafif asid reaksiyon gösteren pH değeri ile geniş ölçüde savunma sağlar.

Deri yüzeyindeki çeşitli enzimler içeren(Nuklease,proteasen,Lysozyme veyağ asidleri filmi) ile korunur.Bu enzimler bakteri duvarını aşarak genetik yapısını bozar.Bütün dış dünya ile ilişkili organların(Solunum, mide barsak ve böbrekveüreme  organlarının)içleri mukoza ile kaplanmıştır bunların salgıladığı sekret bakteri ve virusların hareketlerini engellediği gibi sekretin içerdiği enzim ve Antikor mikropların çoğalmasını engeller.

Solunum yollarını kaplayan mukozanın titrek tüylü silindirik epiteli siliyar denen bu titrek tüylerin hareketleri ile sekret içersine hapsedilmiş zararsız hale getirilmiş unsurları dışarı atar.Göz yaşı yalnızca gözü nemlendirici görev yapmayıp lysozym enzimi ile gram pozetif bakterileri parçalar komplement vasıtası ile onları hücre duvarımda tahrib eder.Eger hastalık amili deri ve mukozalardaki engelleri aşarsa kanda bulunan komplementer sistem harekete geçer karaciğerde oluşturulan ve kanda proenzim olarak bulunan komplement aktıve olur çeşitli mekanizmalar yardımıyla antijen antikor taşıyan mikroorganizmaların eliminasyonuna yardım eder.Interferon hem virus yokedici etki gösterir hemde viruslara karşı savunmaya aracılık eder. Polimorf nüveli lokositler mononuklear fagositlerve doğal katil hücreleri nonspesifik savunma gurubunu oluşturur.Fagositler mikrorganizmaları yutarak hazmedebilir.katil hücreler(NK hücreleri virus istilasına uğramış tümor hücrelerini öldürür. Bazı mikroorganizmalar(mesela tüberküloz basili) zor fagosite edilir  beden bunları protein bir örtü içersine(opsonlaşma) hapseder oluşan fagosit membran içersindeki bir veya birkaç lysosomen ile eritir.

Doğal katil hücreler toplam lenfosit fraksiyonlarının %5-15 ni oluşturur.Onlar kanda,periton sıvısında ve dalakta bulunur.Bir sıra işaret proteinlerini üzerlerinde taşırVirus istilasına uğramış veya kanserli hucreleri öldürür.zytoliz etkileri İNTERFERRON ile artar.

 

LENFOSİTLER dolaşımda gelişme safhasını tamamlar ve dost düşman ayrımı yapabilmeyi öğrenir. Daha sonraki safhada ımmun komponent hücreler olarak hücre yüzeyine(Virus istilasına uğramış veya yozlaşmış beden hücreleri) ve molekülleri(Toxine) bedene yabancı olarak tanımlar.Bedene yabancı olarak tanınan moleküller antijen olarak isimlendirilir.Lenfositlerin makrofajlardan farkı infeksiyon sonrası hastalık amilini hafızasına alarak yıllarca veya hayat boyu hatırlayabilmesidir..Aynı veya benzer hastalık amilleriyle temas tekrarlanırsa onu hatırlar savunmayı harekete geçirir.Bu mekanizma aşılamanın başarısınıda  önemli rol oynar..Bu kazanılmış IMMUNİTE spesifik(ÖZEL) veya

Bu özel savunma iki ana guruptaki LENFOSİTLER ile desteklenir.T hücreleri hücreye bağlı antijenlere cevap verir(HÜCREVİ SAVUNMA)B-Lenfositleri ANTİKOR(Immunglobulin)

Üretir. Bedene giren antijenler lenfositler tarafından tanınır ve yutulmak ve erimek için Fagositlere sunulur.Makrofajlar veya onlara akraba yiyici hücreler kanda ve bedenin her yerinde  dokularda bulunur

Makrofajlar fagosite ettikleri Antijenleri bir sıra madde üreterek çalışmaya başlar. Lymphokin veya  cytokin adı verilen bu maddelerin diger  beden hücreleri aynı zamanda  lenfositler üzerine SİNYAL ETKİLERİ vardır.Interferon-a,Interleukin-1 ve 6,Tumor nekrosefaktör(TNF-a vs.

Makrofajlar antijeni fagosite edişi metabolizma derecesini artırırBu makrofaj metabolizma ürünü olan NEOPTERİN in  kanda yükselişi ile ölçülebilir.Bakteriler ve viruslar  dokularda iltihap oluşturur bu bir sıra iltihap maddesinin kanda bulunması ile kendini gösterir(CRP)

Yukarda değindiğimiz bir sıra karmaşık olayların ımmünoloji ile uğraşmayan hekimlerce bile anlaşılması zordur.Ancak değinilen bazı hücre ve maddelerin gösterdikleri değişimin sporun ılımlı veya ağır yüklenme durumlarında IMMÜNOLOJİK ETKİLENMEYİ GÖSTERMES BAKIMINDAN ÖNEMLİDİR. Ayrıca bulunan değerler sporun enfeksiyon hastalıklarında ve kanserin bazı türlerinde ne derece etkili olduğunu da belirtir. .

 

Zürih yüzme  derneği Limmet in Felix Gmünder imzasıyla yayınlanan bilimsel çalışmaya göre:Yoğun kas çalışması sonrası 30-60 dakika devamlı ölçülen ımmunolojik  değerler aşağıdaki sonuçları vermiştir.

1)Lokosit sayısındaki artış birkaç dakika veya saat içersinde normalleşmektedir.

Olumsuz olarak değerlendirilmemiştir.

Lenfosit sayısının ve konsantrasyonunun geçici artşı yanında yardımcı hücrelerde ve suppressor hücreşerde değişme görülmemiş kan fagositlerinin fonksiyonu artmış(B ve T hücreleri sayıları) normal hudutlar içersinde kalmış, ancak fonksiyonları azalmıştır.

İltahap maddelerinin ölçülmesinde ve CYTOKİNEN akut iltihabın başlangıçtaki ımmunreaksiyonunu göstermektedir.Bu sonuçlara göre spor çalışması aynen iltihabın başlangıç safhasındaki ımmun olayı göstermektedir.

Beden hareketleri Adrenalin ve Cortsol un ait olduğu stress hormonlarının artmasına neden olur. Lenfositlerin fonksiyonlarının stress hormonları ile frenlendiği veya tamamen baskı altına alındığı uzun zamandanberi bilinmektedir.Lenfositler antenleri ile(Rezeptör) bedenin  stress durumu hakkında bilgi verir kuvvetli beden hareketleri(yüklenme) ile stress hormonunun artışı spesifik.adaptiv Immunsistemin farklı frenlenmesi olarak anlaşılır.Buna karşılık fagositlerin faaliyetleri  etkilenmez.Eğer beden kafi derecede dinlendirilmişse fiziki stressin ımmunsisteme olumsuz etkisi görülmez.

Günde iki defa antreman yapan ve yarışmalara sık sık katılan dolayısıyla kuvvetli bedensel yüklenme altında bulunan sporcularda  spesifik adaptiv immun sistemin stress hormonları vasıtasi ile sık sık birkaç saat frenlenmesi ile büyük olasılıkla infeksiyon  esnasında felce uğramış immunsavunma zorlanacaktır.

 

SONUÇ OLARAK: muntazam fakat ılımlı yoğunlukta ve kafi dinlenme zamaı öngörülerek yapılan spor Immunite üzerinde olumsuz etkisi olamaz buna karşı bütün sistemin uyumlu olması.kuvvetlendirme ile sonuçlanır.Spor ve beden hareketleri yalnızca kalp damar kas ve eklem hastalıklarının korunmasında değil birkaç KANSER tipindede koruyucu etkilidir.Kolorektal kanserler durağan yaşıyan insanlarda hareketlilere göre 1,3-2 kere daha fazla oranda görülmüştür.Beden hareketlerini,n ayrıca kadınlarda göğüs(Meme) ve uterus kanserlerinin oluşumunu azalttığı çeşitli araştırıcılarca belirtilmiştişr.Bu konuda Kaliforniya üniversitesinde yapılan çalışmalar dikkat çekicidir.Düzenli ekzersiz yapan kadınlarda Göğüs kanseri riski azalmaktadır.Ayrıca Uterus,cerviks,prostat ve akciğer kanserleriinde ekzersizlerin olumlu etkisi görülmüştür.Ilımlı ekzersizlerde kanda 2 mmol/ laktat düzeyinde veya bunun altında ekzersizler ve l00-130 nabız düzenli egzersizlerde  kanda makrofaj fonksiyonu ve Katil hücrelerin(NK) fonksiyonları artar Mıchna.N ve Schuz hayvanlarda yaptıkları deneylerde kanser büyümesinin yavaşladığını ve araştırma bitiminde  belirgin olarak tumör ağırlığının kontrol gurubuna göre % 40 azaldığın  Katil hücrelerin %20 fagositleri %27 arttığını saptamıştır. Uzmanların toplu kanatları.Meme tümörlerinde sporun önleyici rol oynadığı,tedaviyi desteklediği ve reabilitasyonda çok önemli bir unsur olduğu şeklindedir.İnternette yaptığım araştırmada özellikle Rektum-Kolon ve Meme kanserlerinde sporun etkili olduğu kanaatı hakim görülmektedir.

Sporun dengeli  beslenme ile kombine edilmesiyle kilonun dengelenmesi ve bedenin yağ oranının azalması kanserin önlenmesinde çok etkili bir unsur olarak görülmektedi.Özellikle Rektum kolon ve göğüs kanserlerinin önlenmesi ve  tedavisinde bu husus göz önünde bulundurulmalıdır.

 

ÖZET OLARAK SPORUN İNSAN BEDENİNE SAĞLADIĞI OLMLU ETKİLER:

 

1)İnsan bedeninin sağlıklı  yapıya yani ideal kiloya kavuşması ve yağ oranının azalmasını sağlar.

2) Insüline bağlı olmayan şeker hastalıklarını tedavi eder

3Arteryel tansiyonu düzenler

4) Depresyon gibi ruhsal denge bozukluklarını tedavi eder

5) Kalp damar hastalıklarını arteryosklerozu tedavi eder.

6)Bağışıklığı artırır.

7)Kolo-rektel ,Meme,prostat kanserlerinin tedavi,Korunma ve reabilitasyonlarına yardım eder.

Psikosomatik hastalıklar.psiko nöro allerjiler,astım ve allerjilerin tedavisinde yardımcı olur.

Bunların yanında objektif olarak  araştırma bulgularının verdiği sonuçlar

l)Kan kollestrolünü düşürür

2)Histaminin histidin haline dönşmesini sağlıyarak Güneş allerjileri Gıda allerjilerinin hiperreaktiviteye bağlı olanlarını,Psikosomatik astımları tedavi eder.

3) Bakteriler ve viruslar ile savaşan makrofajlar,lenfositler ile kanserli hücreleri yok eden NK(katil hücreleri artırır.

4)Stres hormonlerı Adrenalin.nor adrenalin.cortisol.ACTH) nın azalmasını sağlar.+

LİTERATÜR

yazarın adresınden veya internet adresinden sağlanabilir.

 

Dr.Metin Tulga    2006/İstanbul.

 



Sayfa Kategorisi: NE YAPMALIYIM
 
>>> DUYURULAR <<<
HASTAŞARIMLA SOHBET
SEVGİLİ HASTALARIM,4 YILDIR MUAYENEHANEMİ BİR TÜRLÜ TEKRAR FAALİYETE GEÇİRMEYİ BAŞARAMAMIŞTIM..bU YIL MART SONUNDA DAİREMİ KİRALAMIŞ OLAN SA..
Devamı >
muayenehane
Sevgili hastalarım,, 31 Mart 2024 tarihinde kiracım muayenehaneyi boşaltırsa,Muayenehanemi tekrar açabilmek için çalışmalarıma başlayacağ..
Devamı >
muyenehanemın kapanması hakkında
Sevgılı hastalarım, 22 mayıs 2020 tarıhı ıtnden ıtıbaren muayenehanemızı kapatıyoruzç Tedavısı devam eden hastalara telefon veya maıl ıle..
Devamı >
muyenehanemın kapanması hakkında
Sevgılı hastalarım, 22 mayıs 2020 tarıhı ıtnden ıtıbaren muayenehanemızı kapatıyoruzç Tedavısı devam eden hastalara telefon veya maıl ıle..
Devamı >
Hastalarıma onemlı duyuru
SEVGILI HASTALARIM, SIZDEN ONEMLI BIR RICADA BULUNACAGIIM..'Muayenehanemde BRONCHOVAXOM veya ORALVAC ıle tedavı edılmıs veye halen ted..
Devamı >
YENİ KİTABIM"SOLUNUM YOLLARI İMMÜNOLOJİS..
Sevgili iokurlarım, Üzerınde uzun zamandır çalışmakta olduğum yeni kitabım"İmmünoloji prensipleri ve SOLONUM YOLLARI İMMÜNOLOJİSİ VE HAST..
Devamı >
TEŞEKKÜRLER TÜRKİYE
Aziz halkımıza binlerce teşekkürler.Ülkemizde hak hukuk ve kardeşlik pekiştirilirse,Dunyada kimse Türk milletinin kolunu bükmeyi deneyemez.İ..
Devamı >
BRONCHOVAXOM AŞISI VE KULLANIMI
BRONCHOVAXOM  aşıları:Büyüklrrde kullanılan aşı ,7 mgr çocuklarda kullanılan (8 yaş altı) 3.5 mgr olup 4 kutu 30 kapsül  olarak reçete edilm..
Devamı >
Hamilelerde Aşı ve ilaçların kullanılmas..
Hamilelerde bütün aşıların kullanılması kesilmeli,aşılar  aşıyı öneren, hekimin vereceği direktife göre doğum sonrasına ertelenmelidir. İlaç..
Devamı >
BRONCHOVAKSUM AŞISI
Bronchovaxom, bir bağışıklık aşısı olup  yutularak alınan kapsüller içinde kullanılır.Çocklar için yazılan kapsüller daha küçük olmasına rağ..
Devamı >